Peyğəmbərimizin (SƏS) Həyatından

HƏBƏŞİSTANA HİCRƏT

İlk mühacirlər.

Peyğəmbərimizin (səs) verdiyi tövsiyəyə və icazəyə görə müsəlmanlardan dördü qadın olmaqla 14 nəfərlik bir hey`ət din və inanclarını qorumaq məqsədilə doğma ev-eşiklərini, qohum-əqrabalarını tərk edərək gizlicə hicrət etdilər. Mühacirlər dəstəsi Qırmızı dənizdən keçərək Həbəşistana (Efiopiyaya) doğru üz tutdular. Həz. Osman və xanımı, Rəsulullahın (səs) qızı Ruqiyyə də onların arasında idi. Beləliklə, İslamdakı bu ilk hicrət, İslamın zühurunun beşinci ilinin Rəcəb ayında (Miladi tarixlə 615-ci ildə) baş verdi.

Həmin dövrdə ilk hicrət edənlərin Həbəşistanda əmin-amanlıq içərisində olduqları xəbəri gəlincə, ikinci bir hey`ət də köçə hazırlandı. Bu dəfə dəstədə 13 qadın, 77 kişi olmaqla 90 nəfər vardı. Onlara Peyğəmbərimizin (səs) əmisi oğlu Cəfər b. Əbu Talib başçılıq edirdi. Bunlar da Həbəşistan nəcaşisi (hökmdarı) tərəfindən çox gözəl qarşılandılar, həyatlarından əmin bir şəkildə dinlərinin əmr etdiyi şəkildə yaşayır, ibadət və digər dini vəzifələrini maneəsiz yerinə yetirirdilər.

Müşriklər müsəlmanlardan əl çəkmirlər.

Peyğəmbərimizin (səs) qabaqcadan bildirdiyi kimi, Həbəşistan nəcaşisi doğrudan da ədalətli idi. Mühacirlər bir müddət əmin-amanlıq içərisində burada yaşayırdılar. Lakin İslam düşmənləri onları burada da rahat buraxmaq fikrində deyildilər. Onlar müsəlmanları son nəfərinədək məhv etməyi, öz bütpərəst dinlərini və əxlaqsızlıq üzərində qurulan hakimiyyətlərini qoruyub saxlamaq ümidində idilər.

Qüreyş müşrikləri mühacirlərin Həbəşistanda yaxşı qəbul olunmağından narahat idilər. Onlar müsəlmanları Həbəşistan hökmdarından geri istəmək, ələ keçirib divan tutmaq qərarına gəldilər. Bunun üçün iki nümayəndə seçib qiymətli hədiyyələrlə Həbəşistan nəcaşisinin yanına göndərdilər.

Nəcaşinin ədalətli davranışı.

Nəcaşi Qüreyş elçilərini qəbul etdi, onları dinlədi. Qüreyş təmsilçisi Əmr b. As gəlişlərinin səbəbini belə izah etdi:

- Ey hökmdar! Bizim içimizdən çıxıb sonradan başımıza bəla olan bu adamlar indi də buraya, sənin ölkənə gəlmişlər ki, buranın dinini və xalqın əxlaqını pozsunlar. Biz səni xəbərdar eymək üçün bu uzun yolu qə`t edib gəlmişik. Bunlar Məryəm oğlu İsanı da tanımırlar. Sən onları bizə ver, biz onların öhdəsindən necə gələcəyimizi yaxşı bilirik.

Məsələ çox ciddi idi. Lakin nəcaşi də ağıllı və tədbirli hökmdar idi. Ədalət naminə müsəlmanları görmədən, onları dinləmədən nəcaşi qərar qəbul etmək fikrində deyildi. Odur ki, müsəlmanlarla qüreyşliləri üzləşdirmək qərarına gəldi.

Müsəlmanlar saraya daxil olub ədəblə nəcaşinin hüzurunda dayandılar. Onları Cəfər bin Əbu Talib təmsil edir, hamının adından o danışırdı. Hökmdar sözü Cəfər b. Əbu Talibə verdi. Həz. Cəfər (ra) müşrik elçilərinin iddialarını rədd edərək dedi:

- Hökmdar sağ olsun, biz daşlardan və ağaclardan düzəldilmiş bütlərə sitayiş edən cahil bir qövm idik. İnsanlığa yaraşmayan hər cür əməllər törədirdik – ölmüş heyvanların ətini yeyir, qız uşaqlarını diri-diri torpağa basdırardıq; qohumlarımıza qarşı vəzifəmizin nə olduğunu bilməz, qonşu haqqı tanımazdıq; içimizdəki güclülər zəifləri əzər, varlılarımız yoxsulların dərisini boğazından çıxarırdı. Haq, ədalət nədir, bilməzdik.

Biz bu halda ikən, Allah içimizdən birini Peyğəmbər olaraq göndərdi. Bu Peyğəmbərin soyu tərtəmizdi. Namusu, doğruluğu və etibarlığı ilə özünü hər kəsə tanıtmışdı. Ata-babalarımızdan miras qalan bütlərə sitayiş etməkdən bizi qurtardı. Bizi Allahın birliyinə inanmağa və Ona ibadətə çağırdı. Bütün pis əməlləri – qan tökməyi, yalan yerə şahidlik etməyi, yetim malı yeməyi və namuslu qadınlara iftira atmağı qadağan etdi. Doğruluğu, əmanəti, qohumlarla əlaqəni, qonşularla yaxşı rəftar etməyi əmr etdi.

Biz Ona inanaraq dinini, Allahdan gətirdiyi əsasları qəbul etdik. Yalnız Allaha qulluq etdik və heç nəyi Ona ortaq qoşmadıq. Onun haram buyurduqlarını haram, halal buyurduqlarını da halal bildik. Bu səbəbdən də bu adamların düşmənçiliyi ilə qarşılaşdıq. Bunlar Allaha ibadətdən əl çəkib yenidən bütlərə sitayiş etdirmək üçün bizə ağlagəlməz əzab və işgəncələr verdilər, gen dünyanı başımıza dar etdilər. Bu adamlar o qədər yollarını azdılar ki, etdikləri zülm həddini aşdı, artıq doğma torpağımızda dinimizin əmrlərini icra etmək müşkül oldu. İş bu yerə çatanda Peyğəmbərimiz (səs) sizin ölkənizə sığınmağımızı tövsiyə etdi və biz də ev-eşiyimizi buraxıb sənin yanına gəldik, Onun məsləhətinə əməl edib sənin hakimiyyətinə, ədalətinə sığındıq. Sənin yanında zülmə, ədalətsizliyə məruz qalmayacağımıza ümid edirik.

Həz. Cəfəri dinləyən nəcaşi inandıqları din barədə onları sorğu-suala tutdu və bu dinin o zaman Həbəşistanda hakim olan və nəcaşinin də qəbul etdiyi xristianlıqla çox yaxın olduğunu gördü. Hətta bir çox məsələlərdə, xüsusilə həz. İsa (əs) və həz. Məryəm ilə bağlı İslam dininin görüşləri xristianlıqla tam eyniyyət təşkil edirdi. Nəcaşi həz. Cəfərdən (ra) onların inandığı dinin həz. Məryəm haqqında nə dediyini soruşduqda həz. Cəfər “Məryəm” Surəsini oxudu. Bunları eşidən Həbəş hökmdarı:

- Allaha and içirəm ki, bu sözlər həz. Musaya gələn vəhylərlə eyni qaynaqdandır,-dedi və Qüreyş hey`ətinin təklifini rədd etdi. Müsəlman mühacirlərin ölkəsində qalmalarına icazə verdi.

Birinci cəhdlərinin boşa çıxdığını görən Əmr b. As ertəsi gün yenidən nəcaşinin hüzuruna gəldi, bu dəfə onların həz. İsa haqqında çox qəribə sözlər söylədiklərini dedi.

Nəcaşi bu dəfə də Cəfər b. Əbu Talibi yanına çağırıb İslamın həz. İsa (əs) haqqında görüşünü soruşdu. Cəfər bin Əbu Talib ona belə cavab verdi:

- O (əs), Allahın qulu və rəsulu və Allahın yaratdığı bir ruhdur. O (əs), iffətli bir qız olan həz. Məryəmin boynuna salınmış Allahın bir kəlməsidir.

Nəcaşinin qərarı.

Aldığı bu cavabdan nəcaşi o qədər məmnun oldu ki, əlindəki əsa ilə yerdə bir xətt cızıb “bizimlə sizin aranızda bi cizgi qədər bir fərq vardır”-dedi. Daha sonra başını qaldırıb göz yaşları içərisində müsəlmanlara belə dedi:

- Sizi və yanından gəldiyiniz o Zatı təbrik edirəm! O, həqiqətən də Allahın Rəsuludur. Onsuz da biz Onun vəsflərini kitabımız olan “İncil”dən oxumuşduq və bilirdik. Bu peyğəmbərin gələcəyini Məryəm oğlu İsa da insanlığa müjdələmişdi. Allaha and içirəm ki, əgər O, bu ölkədə olsaydı, ayaqqabılarını daşıyar, ayaqlarını yuyardım. Gedin, bu ölkədə əmniyyət və səadət içərisində istədiyiniz qədər yaşayın. Kimsə sizə “gözünüz üstə qaşınız var” deyə bilməz. Sizə pislik etmək istəyən məhv olacaqdır.

O, bu son cümləsini üç dəfə təkrar etdi. Sonra qüreyşlilərin gətirdikləri hədiyyələri geri verib onlara ölkəsini tərk etmələrini əmr etdi.

Peyğəmbərimizin əmisi həz. Həmzənin müsəlmanlığı qəbul etməsi.

Peyğəmbərimizin əmisi Həmzə hələ İslamı qəbul edənədək də qardaşı oğlunu çox sevirdi. Bir gün Peyğəmbərimiz Səfa dağında oturarkən yanına gələn İslam düşməni Əbu Cəhl, Onu təhqir etməyə başladı. Bu hadisənin şahidi olan bir qadın bunu ovdan qayıdan Həmzəyə xəbər verdi. Həmzə ox sevdiyi qardaşı oğlunun təhqir edilməsinə dözməyib üzərindəki silahını çıxarmadan Qüreyş böyüklərinin toplandığı Kə`bəyə getdi, Əbu Cəhlin üzərinə yeriyərək:

- Qardaşım oğlunu təhqir edən sənsən?-deyib əlindəki yayı onun təpəsinə endirdi. Əbu Cəhlin başı yarıldı, - mən Onun dinini qəbul etmiş olsam, yenə də Onu təhqir edəcəksənmi? Əgər gücün yetirsə, dayanma, məni də təhqir et,-dedi.

Qüreyşin ən güclü igidlərindən olan həz. Həmzənin İslamı qəbul etməsi müsəlmanları daha da gücləndirdi. Qüreyş müşrikləri isə bərk qorxuya düşdülər.

Həz. Ömərin müşriklərdən ayrılıb müsəlman olması.

Həz. Həmzənin İslamı qəbul etməsi, bu azmış kimi bir də Həbəşistana hicrət edən müsəlmanların geri verilməməsi Qüreyş müşriklərini hövsələdən çıxarmışdı. Müsəlmanların daha da qüvvətlənməsinə mane olmaq üçün onlar darun-Nədvədə toplandılar. Müzakirələr nəticəsində yeganə çıxış yolunu Allah Rəsulunu (səs) öldürməkdə gördülər və buna qərar verdilər.

Bu söhbətdə iştirak edən Ömər b. Xəttab Peyğəmbərimizi (səs) öldürməyi öz öhdəsinə götürdü. Evinə gedib silahlandı və Allah Rəsulunun (səs) o zaman müvəqqəti yaşadığı Ərkamın evinə yollandı.

Yolda yaxşı tanıdığı Abdullah oğlu Nuaymla qarşılaşdı. Nuaym, Ömərin Peyğəmbəri öldürməyə getdiyini öyrənincə ona müşkül bir işə baş qoşduğunu xatırlatdı:

- Sən Onu öldürsən, Haşimoğulları səni yer üzündə sağ-salamat buraxarlarmı? – deyə soruşdu. Sonra Ömərə onun bacısının da, bacısı ərinin də müsəlman olduqlarını söylədi.

Ömər bu xəbərdən bərk qəzəblənib yolunu dəyişdi, birbaşa bacısıgilə getdi. Evə yaxınlaşdığı zaman içəridən həzin səslə oxumaq səsi eşitdi. Qəzəblə qapını döydü və hirslə içəri girib onların nə oxuduqlarını soruşdu. Ondan nəyisə gizlətdiklərini hiss edincə, bacısı ərinin yaxasından tutub döyməyə, yerə yıxıb təpikləməyə başladı. Ərini onun əlindən əlmaq üçün irəli atılan bacısına da qəzəblə bir zərbə endirdi. Ağzı-burnu qanla dolan bacısı:

- Ya Ömər! Bəli, mən də, ərim də Allaha və Rəsuluna iman etmişik, müsəlman olmuşuq, - dedi, - əlindən nə gəlirsə et, başımızı kəssən də, biz bu yoldan dönməyəcəyik.

Bacısının üz-gözünün qana bulaşmasına baxmayaraq onun öz əqidəsindən dönmək fikrində olmadığını görən Ömər heyrətdən donub qaldı. Bu imanın arxasında nəsə güclü, qeyri-adi bir qüvvənin olduğunu hiss etməyə başladı. Allah onun qəbini yumşaltdı, qəzəbi bir anda söndü. Bacısının inildəyib sızıldaması onu kövrəltdi, dərindən fikrə getdi, nəhayət başını qaldırıb:

- Oxuduöunuzu gətirin, görüm!-dedi.

Ömər ona verilən səhifədə olan “Ta-Ha” Surəsinin əvvəlini oxumağa başladı. Oxuduqca qəlbində böyük bir təlatüm əmələ gəlirdi. Oxuduqları ona bərk təsir edir, ayələrin mənaları onu məftun edirdi, daha söz deməyə taqəti qalmamışdı. Dərhal oradan ayrılıb Peyğəmbərimizin (səs) yanına getmək üçün evdən çıxdı.

Ərkamın evində Peyğəmbərimizlə birlikdə olan səhabələr, Ömərin silahlı gəldiyini görüncə təşvişə düşdülər. Ancaq həz. Həmzə onları sakitləşdirdi. Peyğəmbərimiz (səs) də onun içəri girməsinə izn verdi. Allah Rəsulu (səs) içəri daxil olan Öməri qarşıladı və gəlişinin səbəbini soruşdu. Ömər Ona belə dedi:

- Allaha və Rəsuluna və Onun Allahdan gətirdiklərinə iman etdiyimi bildirmək üçün gəldim – dedi.

Onun bu sözlərini eşidən əshab böyük bir sevinc içərisində, yüksək səslə “Allahu Əkbər! Allahu Əkbər!” deyə təkbir gətirdilər. Bu səs Məkkə küçələrində əks-səda verdi. Sonra müsəlmanlar qalxıb birlikdə Kə`bəyə getdilər, müşriklərin maneələrini dəf edib birlikdə namaz qıldılar. Həz. Həmzənin, daha sonra Həz. Ömərin müsəlman olması İslam üçün böyük bir zəfər idi. Qüreyşin bu iki qəhrəmanı müsəlmanların gücünə güc qatmış oldu.