ƏFĞAN, FƏRYAD, FIRTINA...

Dr. Səlim Özdəmir

Bakıda universitetdə oxuyurdu. Tədris ili yeni başladığından həyəcanlı və sevincli idi. Müəllimlərindən birindən soruşulası sualı var idi. Telefonun dəstəyini qaldıraraq müəllimin ev nömrəsini yığmağa başladı. Dəstəyi elə müəllimin özü götürdü. Amma səsində bir qəribəlik var idi. Müəllimi telefonda hıçqıra-hıçqıra ağlayaraq: “Ah, kaş gündəlik planlarımı yerinə yetirsəydim!” – deyirdi. Və daha sonra qışqıraraq bu üç sözü təkrar edirdi: “Əfğan, fəryad, fırtına!” Yuxuda gördüklərinin təsiri ilə yerindən sıçrayan gənc tələbə yaman qorxmuşdu.

Yuxusunu müəllimə danışmağı qərara aldı. Bir gün imkan taparaq müəlliminə yaxınlaşdı və çəkinərək də olsa, gördüklərini bir-bir ona danışdı. Müəllim eşitdiklərindən yaman təəccüblənmişdi. İlk olaraq, “yuxuda ağlamaq sevinc, rahatlıq əlamətidir” dedi. Daha sonra tələbəsindən sözləri bir-bir təkrar etməsini xahiş etdi və “Ah, kaş gündəlik planlarımı yerinə yetirsəydim. Əfğan, fəryad, fırtına!” ifadələrini özü üçün qeyd götürdü. Nədənsə oğlandan “əfğan” sözünün “fəryad”dan əvvəl gəlib-gəlmədiyini bir daha dəqiqləşdirdi. Tələbə sözlərinin ardıcıllığını çox yaxşı xatırladığını və əvvəl əfğan, sonra fəryad, sonda isə fırtına dediyini bildirdi. Bu ardıcıllıq müəllimi heyrətləndirmişdi. Əslində xalq arasında “fəryad-əfğan” ifadəsi işlədilirdi. Bu nüans onun diqqətini çox çəkmişdi. Amma bir qədər sonra adamın əvvəlcə əfğan etməsi, daha sonra fəryada başlaması ona da məntiqli gəldi. Özü üçün gətirdiyi bu izah barədə tələbəyə heç nə demədi. Müəllim artıq lazım olan ipucunu tapmışdı... Bəlkə də bu onun üçün həyat dərsi olmuşdu. Tələbəsindən ayrıldıqdan sonra içində qopan fırtına ilə bərabər evin yolunu tutmuşdu.

Peşimanlıq Fırtınası

Vaxt çox sürətlə keçir. İnsan biri qurtardığı anda digəri başlayan sonsuz arzuları qarşısında məhdud ömründən səmərəli istifadə edə bilmir. Heç vaxt keçməyəcəyini zənn etdiyi illərin su kimi axıb getdiyini fotoalbomdakı şəkli ilə aynadakı əksini tutuşduranda daha yaxşı başa düşür insan. O da vaxtdan səmərəli, planlı istifadə etməyin zəruriliyini həmişə deyir və elə plan da tuturdu. Amma iş bu plan-proqramın icrasına gələndə nədənsə lent bir yerdən qırılırdı. Və yenidən plansız və səmərəsiz bir həyat başlayırdı. Artıq onun günləri planlayaraq izləməsi əvəzinə plansız günlər onu təqib edirdi. Və bir neçə il sonra “ah, kaş gündəlik planlarımı yerinə yetirə bilsəydim” deyəndə artıq gec olacaqdı. İndi ona yalnız “illər yorğun, mən yorğun, boşa getdi sənələr” mahnısını züm-zümə etmək qalırdı. Və əlbəttə ki, bu həzin mahnıdan sonra alqış sədaları eşidilmirdi... Əvvəl əfğan, sonra isə fəryad başlayırdı. Ən sonda isə fırtına qopurdu. Elə bir fırtına ki, uşaqlıq, gənclik və qocalıq da daxil olmaqla bütün bir ömrü toz-dumana qatıb aparırdı. Peşimanlıq fırtınası sakitləşdikdən sonra isə qəbiristanlıqda yeni peyda olmuş bir məzarın üstündə “ruhuna fatihə” yazısı gözə dəyirdi! Bu titr yazısı kəsik-kəsik seyr edilmiş bir kinonun başa çatdığını bildirirdi.

 “Və İnsan Aldandı!”

Böyük bir mütəfəkkirin dediyi ifadələr yaddaşımda dərin bir iz buraxıb: “Əgər bir ssenari yazası olsaydım, adını “Və insan aldandı” qoyardım”. Dahi türk şairi Məhmət Akif Ərsoyun “o boyda ömrü hədər” ifadəsini öz həyatı ilə təsdiqləyən milyardlarla bəşər övladı gəlib-gedib bu dünyadan...

Bu boyda ömrümüzün hədər olmaması üçün, aldanmış insan olmamaq üçün, “ah, kaş ki...” deməmək üçün, əfğan-fəryad edib ağlamamaq üçün və bizi haralara aparıb tullayacağı bilinməyən fırtınalara düşməmək üçün papağımızı qabağımıza qoyub kişi kimi fikirləşməliyik. Əlbəttə ki, əgər hələ də iş-işdən keçməyibsə... Əgər hələ də yolun sonuna çatmamışıqsa... Əgər hələ də həyat dənizi tükənib, vücud qayığı sahildə batıb qalmayıbsa!..

Yazıda haqqında danışılan hadisə həyatdan götürülmüşdür. Heç bir əlavə olunmadan və lazımi şəxslərdən razılıq alınaraq eynilə sizə təqdim edilmişdir.