AKADEMİK

LİDERLİK NƏDİR

“Gənc və sərbəst yaşlarımda, xəyallarım sonsuz olanda ətrafımdakı hər şeyi dəyişdirmək istəyərdim, dünyanı belə. Yaşlanıb ağıllandıqda, dünyanın dəyişməyəcəyini anladım.

Mən də xəyallarımı azaldaraq sadəcə məmləkətimi dəyişdirməyə qərar verdim. Ancaq o da dəyişəsi deyildi. Daha da yaşlandıqda artıq son bir cəhdlə sadəcə ailəmi, mənə yaxın olanları dəyişdirməyi yoxladım.

Ancaq təəssüf ki, bunu də qəbul etdirə bilmədim. İndi ölüm döşəyində yatarkən birdən fərq etdim ki, öncə özümü dəyişdirsəydim, onlara nümunə olaraq ailəmi dəyişdirə bilərdim. Onlardan alacağım cəsarət və ilhamla məmləkətimi daha da irəli apara bilərdim.”

Yuxarıdakı ifadələr bir qəbir daşındakı yazıdır və bizə “həyatın həqiqətini” təsvir edir. Bu gerçəkliklər içində önəmli bir gerçək vardır: O da “dəyişiklik”dir.

Dəyişikliyin təbiətində dünya ilə birlikdə insanın da dəyişikliyə laqeyd qala bilməyəcəyi mütləq bir həqiqətdir. Elə bu nöqtədə insanın yəni fərdin ağıl və məntiq ölçülərini “gerçəklik” süzgəcindən keçirərək dəyişikliyə əvvəlcə özündən başlaması lazımdır. Dəyişməyənin ancaq “dəyişiklik” olduğu bir dünyada hamımız nəyi isə dəyişmək istəyirik. Nələri, nə üçün və kimin üçün dəyişdirəcəyimizi də bilirik, ancaq heç bir şeyi və heç kimsəni dəyişdirə bilmərik. Niyə?

Dünyanın bütün insanları tərəfindən sevilən, sayılan, yer üzünün bütün xalqları tərəfindən təqib edilən, nümunə alınan xüsusilə də keçmişdəki liderlər, kimisə və ya nəyisə dəyişdirməyin yolunun öz daxili dünyalarını dəyişdirməkdən keçdiyini çox yaxşı bilirlər.

Onlar siyasətçi deyil, siyasət üstü dövlət adamları, liderlərdir. Yalnız bir cəmiyyəti deyil, bütün yer üzü insanlarını düşünmüşlər, bu uğurda mübarizə aparmışlar.

Bir şeyi dəyişdirmək üçün dəyişəcək şeyin əvvəlcə özü olduğunu bilən insan həqiqi liderdir. Daxili dünyalarını dəyişdirməyən insanlar başqalarını dəyişdirə bilməzlər. Kiçik insanlar əllərinə imkan keçdikdə əmr etməyi çox sevər. Əmrlər, itaətlər sanki hamısı bu insanlar üçün yaradılmışdı.

İş gördürmənin əmr yolu ilə həyata keçəcəyini zənn edən kiçik adamın bir xüsusiyyəti də bu yolda gedərkən getdikcə zalımlaşmasıdır. Zalımlıq edərək itaət gözləyən bir idarəçi zəif xarakterli və aciz iradəlidir. Kiçik insanların kiçik davranışları da, özlərində olan ağıl və iradələrinin yenə özləri tərəfindən deyil, başqa mexanizmlər tərəfindən idarə edilməsini göstərən bir həyəcan təbilidir.

Danışan insan danışdıqlarını mənliyində yaşamırsa, olmayan bir ağacın meyvələrini paylayır deməkdir. Kim inanar belə insanın pay verməsinə?

Dövrümüzdəki bir çox insanın nitqləri buna görə təsirsiz qalır və cəmiyyətdə buna görə istənilən müsbət dəyişiklik baş vermir.

Hər kəs saxtakarlığın, yalançılığın, vicdansızlığın, eqoizmin, mərhəmətsizliyin, bahalılığın, darlığın artdığından şikayət etməkdədir, ancaq bütün bu xüsusiyyətlərə aid xarakter və xasiyyətlərini heç kim dəyişməməkdədir.

Bu problemin əsasında dəyişmək istəyimizdə “səmimi” olmamaq yatmaqdadır. Böyük dəyişikliklərin qığılcımını başladan kiçik “daxili qığılcımlarımız”ın səmimi və xalis olması çox önəmlidir.

Bütün dahilər tərəfindən nümunə verilən bir məsəl vardır: “Ancaq könüldən çıxanlar könülə gedər, ağızdan çıxanlar isə bir qulaqdan girər, digər qulaqdan çıxar.”