Akademik

BİR KÖNÜL İNSANI PORTRETİ

Könül insanı üfqü, inancı və davranışları ilə tam bir ruh və məna qəhrəmanıdır. Onun dərinliyi biliyi və qazandıqları ilə deyil, könül zənginliyi, ruh saflığı və Haqqa yaxınlığı etibarilədir. Ona görə bilik üçün meydana atılan elmlərin qiyməti insanı həqiqətə çatdırmaqdakı rəhbərliyi ölçüsündədir və yenə ona görə varlıq, əşya və insan həqiqətini anlamağa kömək etməyən məlumatın hələ heç praktik faydası olmayan nəzəri məlumatların heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Könül insanı qəlbi və ruhi həyata proqramlı, maddi-mənəvi bütün kirlərdən uzaq durmağa qərarlı, cismi və bədəni istəklərə qarşı hər zaman oyanıq; kin, nifrət, hərislik, həsəd, məncillik və şəhvət kimi xəstəliklərlə mübarizə əzmi ilə gərilmiş tamamilə bir təvazökarlıq abidəsidir. O həmişə haqqı tutub qaldırmaq əzmindədir; mülk və mələkut aləmi ilə əlaqəli duyub hiss etdiklərini başqalarına hiss etdirmə arzusuyla yanıb alışan bir fədakar, bacardığı qədər səbrli və təmkinli; danışıb səs-küy çıxartmaqdan daha çox inandıqlarını yaşayan, yaşadıqları ilə başqalarına da nümunə olan bir iman və aksiyon insanıdır. O, dayanmaq nədir bilmədən davamlı qaçar... Haqqa gedənlərə getməyin ədəbini öyrədər... daxili aləmi etibarilə hər zaman ocaqlar kimi çarta-çart yanar və yanarkən də əsla qəm izhar eyləməz; eyləyib əğyara ahını agah qılmağı düşünməz.. Hər zaman içində yanar və ona sığınanların ruhlarına hərarət üfürər.

Könül insanının hədəfində həmişə o biri dünyalar tüllənər. O, Haqq rizasına bağlanmış, davamlı irəliləyən və davamlı məsafələrlə yan-yana olan elə bir iman insanıdır ki, sevdiyinə çatacağı ana qədər həmişə bir köhlən kimi qaçar; qaçarkən də hər hansı bir qarşılıq gözləməz.

Könül insanı elə ürəkdən bir həqiqət əridir ki, oturub qalxıb davamlı yer üstündə haqqı iqamə etməyi düşünər və onun xətri üçün rahatlıqla bütün arzularından, istəklərindən keçə bilər. O, hər kəsə ürəyini açar, hər kəsi şəfqətlə qucaqlayar və cəmiyyətdə həmişə mühafizə mələyinin rolunu nümayiş etdirər. Allahdan başqa heç kimdən də heç nə gözləməz. Davranışları etibarilə hər kəslə ahəng içində olmağa çalışar, heç kimlə münaqişə etməz, heç kimə də düşmənçilik bəsləməz. Vaxtaşırı öz ictihadları, öz düşüncələri və öz məsləyinə, məşrəbinə (prinsiplərinə)  görə bir qisim şeyləri üstün tutsa da, qətiyyən başqaları ilə rəqabətə və mübarizəyə girişməz. Əksinə, dini, ölkəsi, milliyyəti naminə xidmət edən hər kəsi sevər. Bütün müsbət fəaliyyətlərinə görə hamını alqışlayar... alqışlayar və həm onların anlayışlarına, həm də durumlarına hörmətli qalmaq üçün etina, qayğı   göstərər.

Könül insanı öz səy və fəaliyyətləri ilə yanaşı Cənabı Haqqın təvfiq və inayətinə də fövqəladə dərəcədə əhəmiyyət verər.. hər hərəkətində təvfiqə sahib olma yollarını araşdırar.. Quranda, Allahın inayətinə vəsilə sayılan birliyə, bərabərliyə qayğı göstərər... hərəkət cizgisi düz olan hamı ilə müştərək iş görmək istəyər.. Birlikdə rəhmət  və  bərəkət olduğunu, ixtilafla bir yerə gedilməyəcəyini düşünər, ala bildiyi qədər hər kəsin himmətini alıb həmişə ilahi inayət leysanına hazır olmağa çalışar.

Könül insanı bir Haqq aşiqi və Haqq rizası sevdalısıdır. Harada və hansı şərtlər altında olursa olsun hərəkətlərini Onun razılığına bağlayar. Onu məmnun etmə yolunda ölüncə səy göstərər... və belə bir hədəfə çatmaq üçün də varını fəda edə bilər, dünyəvi-uxrəvi bütün fikirlərindən daşına bilər. Könül insanının düşüncə dünyasında “mən etdim”, “mən bacardım”, “mən nəticələndirdim” kimi mülahizələrin yeri yoxdur. O, yerinə yetirilməli işləri kim edərsə etsin özü etmiş kimi məmnun olar, onların müvəffəqiyyətini öz müvəffəqiyyəti sayar və arxalarınca gedər.. öndə getmə şərəf və payını da onlar üçün tərk edər. İman və insanlığa xidmət yolunda başqalarının özündən daha bacarıqlı, daha layiq ola biləcəklərini düşünərək onlara daha rahat hərəkət etmək üçün şərait hazırlayar; sonra da bir addım geriyə çəkilib, “insanlardan bir insan olaraq” yoluna davam edər.

Könül insanı hər zaman öz ayıbları ilə məşğul olduğuna görə heç kimin çatışmamazlıqları ilə maraqlanmaz. Başqaları ilə maraqlanmaq bir tərəfə, hər fürsətdə yaxşı bir insan olma nümunəsi nümayiş etdirərək onları daha yüksək üfüqlərə istiqamətləndirər və hamıya bir misal təşkil edər. İnsanların ayıblarına qüsurlarına göz yumar.. onların mənfi davranışlarına təbəssümlə qarşılıq verər, pisliklərini yaxşılıqla qarşılayar və əlli dəfə incidilsə də bir dəfə də olsun incitməyi düşünməz.

Könül insanı həyatını iman orbitli və ixlas təchizatlı yaşamağı ən birinci məsələ bilib duyğuları, düşüncələri və davranışları etibarilə o qədər Haqq rizasına bağlanmış həqiqət əridir ki, bütün dünya və “masivanı” (Allahdan başqa hər şey) ona versəniz, yenə də onu qətiyyən hədəfindən qaytara bilməzsiniz. Hətta cənnətlərlə belə ona yol və istiqamət dəyişməyə məcbur edə bilməzsiniz.

Könül insanı eyni yolda yürüyüb eyni məfkurəni (düşüncələri) paylaşanlarla əsla rəqabət aparmaz. Onlara qarşı qətiyyən qısqanclıq etməz. Əksinə, onların nöqsanlarını yox edər, əskiklərini tamamlayar... və onlara qarşı hərəkətlərində həmişə bir vücudun üzvlərindən hər hansı bir üzv kimi davranar. Tam ruhu ilə məqam, mənsəb, şöhrət, nüfuz kimi maddi-mənəvi hər mövzuda yoldaşlarını qabağa çıxarar və özü ən geriyə gedərək onların müvəffəqiyyətlərinin dəllalı kimi davranar, məharətlərini alqışlayar və uğurlarını da bir bayram sevinci ilə qarşılayar.

Könül insanı çox vaxt öz yol və metodlarına bağlı qalıb bütün fəaliyyətlərini bu cizginin ətrafında aparsa da, başqalarının düşüncə və hərəkətlərinə həmişə hörmət etməyə çalışar; paylaşmağa, bərabər yaşamağa razı olar.. oturub qalxıb eyni məfkurə insanları ilə birgə hərəkət etmə yollarını araşdırar. Başqalarının xoşbəxliyi uğrunda öz səadətini rahatca fəda edə bilər və bunu edərkən də heç kimdən təvəccüh ,qarşılıq  gözləməz. Hətta belə bir şey gözləməyi özü üçün bir kiçiklik  hesab  edər; ilandan qaçar kimi öndə görünməkdən, addan-sandan qaçar və unudulmaq intizarına dalar.

Könül insanı heç kimə təcavüz etməz, hücuma hücumla qarşılıq verməz. Ən çətin vəziyyətdə tədbirli hərəkət edər və nə olursa olsun bir könül insanı olmağın şərtlərini tamamilə yerinə yetirmək fikrindən əsla daşınmaz. Hər zaman pisliklərə qarşı yaxşılıqla qarşılıq verər, pislikləri pislərin işi sayar və bir yaxşılıq abidəsi kimi davranar.

Könül insanı həyatını Quran və Sünnət cizgisində Haqq dostluğu (vilayət), təqva və ehsan şüuru çərçivəsində yaşayar. Mənlik, qürur, şöhrət kimi qəlbi öldürücü hislərlə davamlı mübarizə edər. Özünə nisbət edilən gözəllikləri “hər şey Ondandır” deyib həqiqi Sahibinə verər... iradəsi ilə hərəkət etdiyi işlərdə belə hər zaman “mən”dən qaçar, “biz”ə sığınar.

Könül insanı heç kimdən qorxmaz. Heç bir hadisə qarşısında həyəcana qapılmaz. “Allaha arxalanar, səy göstərər, təvfiqə ram olar” və doğru bildiyi şeylərdə geri çəkilməz.

Könül insanı heç kimdən inciməz, Haqqa dilbəstə olanlardan isə qətiyyən küsməz. Yoldaşlarını hər hansı bir pislik içində görsə onlardan uzaqlaşmaz.. onları utandırmaz. Utandırmaq bir tərəfə, belə bir pis iş gördüyü üçün böyük bir xəta işləmiş kimi özünü qınayar və özünə suallarla müraciət edər.

Könül insanı möminlərin fərqli şərhlərə açıq ola biləcək davranışlarına görə onlar haqqında sui zənnə girməkdən qaçar, görüb eşitdiyi şeylər haqda yaxşı danışar və qətiyyən mənfi mülahizələr söyləməz.

Könül insanı hərəkət və fəaliyyətlərini bu dünyanın bir əmək haqqı yeri deyil, bir xidmət məhəlləsi olduğu ilə əlaqələndirər. Və hər zaman məmuru olduğu cavabdehliklərini nizam intizam içində yerinə yetirər. Nəticə ilə məşğul olmağı isə Haqqa qarşı bir hörmətsizlik sayar. O, dinə, imana və insanlığa xidməti Haqq rizası yolunda ən böyük bir vəzifə bilər və nə qədər böyük işlər görsə də nəfsi üçün maddi-mənəvi heç bir pay çıxarmağı heç düşünməz.

Könül insanı nə nizamın pozulmasından ümidini kəsər, nə də bütün insanların ona qarşı olduğundan ötrü sarsılar... “bu dünya incimə dünyası deyil, bir arxalanma aləmidir” deyərək çətinliklərə dözər, səbr edər, məruz qaldığı vəziyyətdən qurtulmaq üçün də alternativ çıxış yolları axtarar və ən çətin anlarda belə müxtəlif strategiyalarla həmişə əzm və səy içində olar. İnsani dəyərlərin dəyərsiz qaldığı, dini düşüncələrdə incimələrin yaşandığı, hər tərəf başı boşların gurultuları ilə inlədiyi dövrümüzdə, başqa bir şeyə deyil, Uca  Allahın  razı  qaldığı könül insanlarına həm də hava qədər, su qədər ehtiyacımız olduğunu   daha bir dəfə xatırladıb bu fəslə burada nöqtə qoyaq.